Gökşen Parlatan

Hilma af Klint’in soyutu, biçimden önce gelen bir bilginin izlerini taşır.

Onun resimleri görünen dünyayı temsil etmekten çok, sezgiyle açılan bir alanın kaydı gibidir. Renkler, semboller ve tekrar eden formlar; akılla çözülen bir kompozisyonun değil, içsel bir rehberliğin sonucudur. Hilma af Klint için resim, estetik bir arayıştan ziyade, bilinmeyene doğru yapılan sessiz bir yolculuktu. Bu nedenle onun işleri bugün hâlâ yalnızca bakılan değil, hissedilen ve sezilen bir alan açar.

Hilma af Klint’in üretimi, sanat tarihinin soyut anlatısını kökten sarsan bir kırılma noktası oluşturur. Wassily Kandinsky, Piet Mondrian ve Kazimir Malevich gibi isimler soyut resmin öncüleri olarak anılırken, Hilma af Klint’in bu sanatçılardan yıllar önce soyut ve sembolik bir dil geliştirmiş olması, modern sanat tarihinin yeniden okunmasını zorunlu kılar. Ancak onu yalnızca “ilk” olmak üzerinden değerlendirmek eksik kalır; çünkü af Klint’in pratiği biçimsel bir yenilikten çok, resmin bilgi ve bilinçle kurduğu ilişkiyi dönüştürür. Spiritüalizm, teozofi ve Rudolf Steiner’in düşüncelerinden beslenen sanatçı, resmi kişisel bir ifade alanı değil, kolektif ve sezgisel bir bilginin taşıyıcısı olarak konumlandırır. Bu yaklaşım, bugün soyut resmin yalnızca estetik değil, düşünsel ve ruhsal bir alan olarak ele alınmasının önünü açmıştır.

Hilma af Klint’in sezgiyle çalışan üretim biçimi, benim pratiğimde resmin bir sonuçtan çok bir süreç olarak var olmasına yakın duruyor. Önceden planlanmış kompozisyonlardan ziyade, çalışırken açılan formlar ve renk ilişkileri, benim için de bilinçli bir karardan çok içsel bir yönelimin izlerini taşıyor. Resmi anlatmak ya da açıklamak yerine, sezgisel bir alan açmak; görünmeyeni temsil etmekten çok ona temas edebilmek, bu pratiğin temel motivasyonlarından biri. Hilma af Klint’in resimleri, üretimin kontrol etmekten çok dinlemek ile mümkün olabileceğini hatırlatıyor. Bu nedenle onun yaklaşımı, benim için tarihsel bir referanstan öte, bugün üretirken hâlâ canlı kalan bir eşlik duygusu yaratıyor.