Gökşen Parlatan

Hanya Yanagihara’nın A Little Life romanı, dört arkadaşın yıllara yayılan dostluğunu merkezine alırken, özellikle Jude karakteri üzerinden travmanın yaşam boyu süren etkisini ele alır. Romanın temel meselesi “başına ne geldiği”nden çok, olanın bedende ve zihinde nasıl kaldığıdır. Jude’un geçmişindeki fiziksel ve duygusal istismar, anlatı boyunca açık bir dramatik yapıdan ziyade, tekrar eden acılar, kendine zarar verme, yakınlık kurma zorlukları ve utanç duygusu olarak karşımıza çıkar. Yanagihara, travmayı bir dönüm noktası olarak değil, sürekli taşınan bir yük olarak yazar. Bu yönüyle roman, okuyucuyu olaylara değil, ruh hâllerine tanık olmaya zorlar.

Chantal Joffe Kimdir?
Chantal Joffe (1969, İngiltere), çağdaş figüratif resmin en güçlü isimlerinden biridir. Büyük boy yağlıboya portreleriyle tanınır ve özellikle kadın figürü, beden algısı, psikolojik kırılganlık ve bakış üzerine yoğunlaşır. Joffe’nin resimleri teknik olarak bilerek ham, bitmemiş ve yer yer rahatsız edici bir etki taşır. Bu tercih, estetik bir eksiklikten çok, figürün içsel hâlini açığa çıkarma çabasıdır.
Lucian Freud ve Alice Neel gibi isimlerle akraba bir çizgide dursa da, Joffe’nin pratiği güçlü bir feminist bakış içerir: Figür, izlenmek için değil, var olmak için oradadır. Sanatçı Victoria Miro Gallery tarafından temsil edilir; Tate, MoMA ve Centre Pompidou gibi önemli kurumların koleksiyonlarında işleri yer alır.
Travmanın Görsel Dili: A Little Life ve Chantal Joffe
Joffe’nin A Little Life için yaptığı kapak resmi, romanın anlatı tonuyla şaşırtıcı bir uyum içindedir. Kapakta dramatik bir sahne ya da açık bir hikâye yoktur; tıpkı romanda olduğu gibi, izleyiciye sunulan şey bir an değil, bir hâldir. Figürün duruşu, bakışı ve bedenle yüz arasındaki gerilim, Jude’un taşıdığı sessiz acıyı çağrıştırır.
Joffe’nin bilinçli olarak tamamlanmamış bıraktığı fırça darbeleri, romandaki karakterlerin hiçbir zaman “iyileşmiş” ya da “tamamlanmış” olamama hâliyle örtüşür. Burada resim, edebi metni illüstre etmez; onunla aynı psikolojik zeminde durur. Travma, hem romanda hem de resimde bir anlatı unsuru değil, varoluşsal bir durum olarak karşımıza çıkar.

Sanatçı Pratiğiyle Bağlantı
Kendi pratiğimde figürü bir anlatı nesnesi olarak değil, hafızanın ve duygusal yükün taşıyıcısı olarak ele alıyorum. Beden, yaşanmış olanı temsil etmekten çok, ondan geriye kalan izleri barındırıyor. A Little Life’ta travmanın sürekliliği ve Chantal Joffe’nin figürlerinde görülen bilinçli kırılganlık, benim üretimimde de figürün tamamlanmamış, savunmasız ve sessiz hâliyle kesişiyor. Bu bağlamda figür, bakılan bir imge değil; izleyiciyle aynı duygusal alanda duran, ortak bir hafızayı çağıran bir varlık olarak konumlanıyor.