Gökşen Parlatan

Helene Schjerfbeck, Finlandiya modern sanatının en önemli figürlerinden biri ve özellikle kendi portreleri ile dünya çapında tanınan bir ressamdır. 10 Temmuz 1862’de Helsinki’de doğan Helena Sofia Schjerfbeck (Türkçe kaynaklarda genellikle Helene Şjerfbeck ya da Helene Schjerfbeck olarak yazılır), 23 Ocak 1946’da İsveç’te hayata veda etmiştir.
Çocukluk Dönemi ve Sanat Eğitiminin Başlangıcı
Çocukken düştüğü bir kaza sonucu kalıcı bir sakatlık yaşayan Schjerfbeck, iyileşme sürecinde babasının verdiği kalem ve kâğıtlarla çizim yapmaya başladı. Bu olay, onun sanatçı kişiliğinin temelini attı. Henüz 11 yaşındayken Finlandiya Sanat Derneği Çizim Okulu’na kabul edilen bir dahi çocuk olarak eğitimine başladı. Gerçekçi üslubuyla kısa sürede dikkat çekti ve devlet burslarıyla Avrupa’nın önemli sanat merkezlerinde eğitim aldı.
Paris’te Académie Colarossi’de eğitim gördü (École des Beaux-Arts kadınları kabul etmiyordu). Brittany, St Ives (Cornwall) ve Pont-Aven gibi sanatçı kolonilerinde çalıştı. Erken dönem eserlerinde natüralist ve gerçekçi bir yaklaşım hâkimdi.

En Ünlü Eseri: The Convalescent (Hasta Çocuk / İyileşen Çocuk)
1888 yılında yaptığı The Convalescent (Hasta Çocuk) adlı tablo, Finlandiya’nın en tanınmış resimlerinden biri kabul edilir. New York Times tarafından “Finlandiya’nın tek en ünlü tablosu” olarak nitelendirilmiştir. Bu duygusal ve hassas eser, Schjerfbeck’in erken dönemdeki ustalığını gösterir ve 1889 Paris Dünya Fuarı’nda bronz madalya kazanmıştır.

Tarz Değişimi ve Modernizme Geçiş
1900’lerin başında Finlandiya’ya dönen Schjerfbeck, annesi, komşu kızlar ve kadın işçileri model alarak çalışmaya başladı. Bu dönemde giderek daha sade, yalın ve minimalist bir tarza yöneldi. Renkleri azalttı, formları düzleştirdi ve ifadeyi ön plana çıkardı. Gerçekçilikten uzaklaşarak modernist bir dil geliştirdi. Bu dönüşüm, onu Finlandiya’da modern sanatın öncülerinden biri haline getirdi.
En Önemli Serisi: 40’tan Fazla Otoportre
Schjerfbeck’in sanatının en çarpıcı yanı, 20’li yaşlarından 83 yaşına kadar yaptığı yaklaşık 40 otoportredir. Bu seri, hem sanatsal evrimini hem de yaşlanma sürecini acımasız bir dürüstlükle belgeler. Özellikle son yıllardaki otoportreleri son derece etkileyici, soyut ve neredeyse ürkütücü derecede içtendir.
Öne çıkan otoportre örnekleri:
Gençlik dönemi (1880’ler-1910’lar başı)

Son Yıllar ve Mirası
1944’te İsveç’teki Saltsjöbaden kaplıca oteline taşınan Schjerfbeck, 80’li yaşlarında bile üretkenliğini sürdürdü. Bugün Finlandiya’da ulusal bir ikon olarak kabul edilirken, son 10-15 yılda Met Museum, Royal Academy, Schirn Kunsthalle gibi uluslararası kurumlarda büyük retrospektif sergilerle dünya çapında tanınırlığı artmıştır.
Nordik ülkelerde çok sevilen, ancak uzun yıllar yalnız ve izole bir şekilde çalışan Helene Schjerfbeck, modern sanat tarihinde sessiz ama çok güçlü bir ses olarak yer alır. Yalınlığı, cesareti ve özellikle yaşlanmayı korkusuzca resmetmesiyle çağdaş sanatçılara ilham vermeye devam ediyor.